Pokój próbny

Reżyserka Zuleikha Chaudhari odtwarza sensacyjną sprawę sądową Bhawal z lat 20. z wystawą-perspektem zatytułowanym Rehearsing the Witness.

Zuleikha Chaudhari w swoim studio Shahpur Jat w Delhi. (Zdjęcie ekspresowe: Amit Mehra)

Zerwała się gwałtowna burza i grzmot przeszył ziemię kremacyjną, gdy ciało księcia leżało przygotowane na stos. Każda relacja różni się w zależności od tego, co wydarzyło się następnego dnia w Darjeeling, 1909 – w tym, czy Kumar z Bhawala, zamindari w Dhace, kiedykolwiek zginął.
Ale w grudniu 1920 lub styczniu 1921 w Dhace pojawił się sanyasin o królewskiej postawie i zaczęły krążyć plotki, że Kumar powrócił. Reżyserka teatralna Zuleikha Chaudhari podejmuje sprawę sądową, która nastąpiła w jej nowej produkcji, zatytułowanej Rehearsing the Witness, aby zbadać szersze kwestie tożsamości i aktorstwa. Długotrwała sztuka, z aktorami Malliką Taneją, Prayasem Abhinavem, Saif Ali i Shivam Pradhanem, pozwala widzom oglądać tworzenie produkcji — od przesłuchań wizytowych i ostatniego spektaklu po archiwum materiałów referencyjnych i rekwizytów — przez kilka dni w grudzień i styczeń. Fragmenty wywiadu:

W każdej epoce w Indiach pojawił się sensacyjny przypadek morderstwa. Co przyciągnęło cię do sprawy sądowej Bhawala?
Moje wprowadzenie do tego materiału odbyło się poprzez zdjęcia. Fundacja Alkazi posiada 90 fotografii ze sprawy sądowej; to wszystko jest materiałem dowodowym. Ten przypadek dotyczy tożsamości drugiego Kumara Bhawala. Wiele osób, w tym jego siostra, twierdziło, że sanyasin to on, podczas gdy wiele osób, w tym jego żona, twierdziło, że nie. Jego dwaj pozostali bracia zmarli, a ich majątek przepadł na rzecz brytyjskiego sądu okręgowego. Tak więc sanyasi lub powód wnieśli sprawę przeciwko brytyjskiemu sądowi okręgowemu. Proces miał miejsce w latach 1930-1946. Mamy zdjęcia Kumara przed jego udaniem się do Darjeeling, są też zdjęcia powoda przebranego za Kumara, ponieważ próbowali zrobić pojedynek. To pytanie o tożsamość i o to, że jest oszustem, są dla mnie bardzo silnie powiązane z pytaniem o aktorstwo i jak się przyjmuje drugiego i jak dobrze się to przyjmuje.

latający chrząszcz w moim domu

Twoje sztuki to nie tylko oglądanie teatru. Jak Rehearsing the Witness łączy sztukę i teatr?
Funkcjonuję również ze sztukami wizualnymi, z moimi instalacjami, a ten projekt powstał z myślenia o performansie jako wystawie. Praca jest mniej inscenizacją sceniczną, a bardziej odtworzeniem i powtórzeniem, z przejściem do przestrzeni galerii. Spektakl rozpocznie się 17 grudnia i od 18 do 23 w przestrzeni odbędzie się próba z trzema wykonawcami, którzy zagrają Kumara lub powódkę, żonę i siostrę. Rozpoczęto otwarte przesłuchanie, aby ludzie spróbowali tych części, a także przeczytali fragmenty zeznań fotografów, lekarzy i prawników. W okresie styczeń-luty przestrzeń staje się sceną, na której odbędzie się finałowy spektakl. Pełni również funkcję wystawy, więc wszystkie materiały, na które obejrzałam, oraz ślady tego, co wydarzyło się w przestrzeni, w tym próby, rekwizyty i kostiumy będą dostępne.

Czy publiczność może wejść i wyjść z przedstawienia?
Pracowałem z myślą, że to sprawa, która trwała 16 lat. Jeśli posiedzisz tam cały dzień, zobaczysz bardzo mocną wersję. Jeśli posiedzisz tam przez chwilę, dostaniesz jego część. To naprawdę zależy od was jako publiczności, ponieważ ja was nie uwięziłem. Ideą wystawy jest to, że w przeciwieństwie do sztuki teatralnej nie utkniesz nigdzie. Drzwi się nie zamykają. Tak też działają klasyczne spektakle, takie jak Kathakali. Ludzie zostają na chwilę, odchodzą i wracają. Kiedy idzie się obejrzeć sztukę, nikt nie stoi i nie mówi: „To bardzo dobry obraz i trzeba na niego patrzeć przez 20 minut”.

Dlaczego odczytałeś ten dramat sądowy jako szersze badanie definicji tożsamości?
Jak w tym momencie nie myśleć o tożsamości? To odpowiedź na czas, w którym się znajdujemy. Wszystko dotyczy tego, kim się jest. Jesteś hindusem czy muzułmaninem? Do czego masz prawo? Jakie granice możesz przekroczyć z powodu tego, kim jesteś? Jak możesz poprosić o wejście gdzie indziej? Od dawna bardzo interesuje mnie myślenie o tym, czym jest aktorstwo, ponieważ jest to bardzo szczególna rzecz w kontekście teatru, ale kiedy myśli się o tym w szerszym sensie, ma to wiele konsekwencji. Jak się wykonuje? Jaką tożsamość przedstawiasz, jeśli mówisz, że „opuściłem swój kraj i chcę przyjechać i żyć w twoim?” W chwili, gdy jesteśmy gdziekolwiek, musimy być w stanie powiedzieć, kim jesteśmy, i to się dzieje z Karta Aadhar i wszelkiego rodzaju dowody osobiste. Sprawa Bhawala dotyczy miejsca zbrodni, ale jest też bardzo Rashomon. Stanie się sannjasinem to także porzucenie siebie i swojej tożsamości; pokrywają swoje ciała popiołem, aby złagodzić swoją indywidualność. Ciekawe, że w sprawie jest śmierć rzeczywista, jak również głęboko duchowa i filozoficzna.

Twój teatr znacznie różni się od formy uprawianej przez Ebrahima Alkaziego, twojego dziadka, ale czy miał na ciebie jakiś wpływ?
Właściwie mój dziadek rozmawiał ze mną o sztuce tylko wtedy, gdy dorastałem. Nie chodziło tylko o to, „Och, lubię dobrą sztukę”, ale też o to, czym jest sztuka i czym powinna się zajmować i jak czytać obrazy. Był reżyserem teatralnym, miał galerię, jest też kolekcjonerem fotografii i zastanawiam się nad związkami między nimi.

Spektakl odbędzie się w Mumbai Art Room, Pipewala Building, Fourth Pasta Lane, Colaba, Mumbai, od 17 do 23 grudnia w godz. Wystawa trwa od 18 grudnia do 20 lutego. Kontakt: [email protected]