Moje serce bije dla Warszawy: zanurz się w spuściźnie muzycznego mistrza Fryderyka Chopina

Zanurz się w spuściźnie Chopina, muzycznej legendy, która dorastała w stolicy Polski.

Muzyka w uszach: panorama starego miasta w Warszawie. (Źródło: Joanna Lobo)

W zeszłym roku, w maju, przez trzy mroźne, zimowe dni przyłapałem się na tropieniu mężczyzny w Warszawie. nie mogłem na to poradzić; jego obecność była wszędzie — na ławkach parkowych, muzeach i kościołach. Być może oczekuje się tego, gdy jesteś geniuszem. Warszawa, stolica Polski, może nie być tak atrakcyjna jak Kraków. Ale ma Fryderyka Chopina.

Najsłynniejsza postać miasta nie urodziła się tutaj, ale jego geniusz odkrywano i pielęgnowano w warszawskich salonach, kościołach i salach koncertowych. Nauczył się tu grać na pianinie, w wieku ośmiu lat dał swój pierwszy koncert i został uwielbiony przez ukochaną prasę. Choć szczątki kompozytora znajdują się na cmentarzu Père Lachaise w Paryżu, jego serce leży w Warszawie, całkiem dosłownie. I tak, uzbrojony w przewodnik i aplikację, wyruszyłem, by odkryć geniusz miasta, które kiedyś było jego domem.

Najpierw przypadkowo natknąłem się na jedno z miejsc spoczynku Chopina. Idąc Krakowskim Przedmieściem zatrzymałem się przy kościele św. Krzyża. Na początku XIX wieku ten barokowy kościół był największym katolickim miejscem kultu w Warszawie. Było wypełnione turystami podziwiającymi proste, białe filary kościoła, z których jeden miał w sobie pochowane serce Chopina. Sam filar jest prosty, z rzeźbionym popiersiem kompozytora i dwoma aniołkami. Kościół był ważny dla rodziny Chopinów – w nim chrzczono siostry Fryderyka, Izabellę i Emilię.

Nieco dalej znajduje się XVII-wieczny Kościół Wizytek, zbudowany dla francuskich zakonnic, który przetrwał II wojnę światową z nienaruszoną większością oryginalnego wyposażenia, w tym rokokową amboną w kształcie łodzi. To tutaj Chopin grał na organach, wciąż na swoim miejscu, jako uczeń Liceum Warszawskiego. W tamtych czasach w kompleksie Pałacu Saskiego mieściła się szkoła. Ojciec Chopina był nauczycielem języka francuskiego, a rodzina mieszkała w pomieszczeniach pracowniczych. To tutaj Chopin skomponował swoje pierwsze utwory z pomocą ojca i nauczyciela.

Rzeźba Chopina Wacława Szymanowskiego z 1926 r. w Łazienkach Królewskich. (Źródło: Joanna Lobo)

Kiedy wychodzę z kościoła, Largo Es-dur Chopina nagle wypełnia wieczorne powietrze, łagodząc odgłosy ruchu ulicznego i paplaniny. Źródłem jest, o dziwo, czarna kamienna ławka. Ławki te — w sumie 15 — są rozsiane po całym mieście i pełnią funkcję muzycznych drogowskazów, wskazujących ważne miejsca w życiu Chopina. Zaprojektowane przez Jerzego Porębskiego ławki są wyposażone w przycisk, który odtwarza muzykę przez 30 sekund; mapa dojazdu i wyjaśnienie (w języku angielskim i polskim) znaczenia witryny. Najlepsze jest jednak to, że ławki mają kody fotograficzne, co dało mi dostęp do natychmiastowego audiowizualnego przewodnika po Chopinie i innych melodii.

Otwarte w 2010 roku Muzeum Chopina to czterokondygnacyjny obiekt w Pałacu Ostrogskich. Mieści największy na świecie zbiór pamiątek po Chopinie. Bogate w multimedia muzeum oferuje do wyboru e-booki, materiały audiowizualne i ekrany dotykowe. Są też gry — na jednym piętrze znajduje się muzyczna wersja Twistera, w której tworzyłem własne kompozycje. Najwięcej czasu spędziłem jednak, ucząc się o kobietach w jego życiu – a było ich wiele – poprzez zdjęcia, listy, szkice i notatki. Znajduje się tu również szczegółowe odtworzenie jego paryskiego salonu z fortepianem Pleyel, na którym grał w ostatnich dwóch latach życia.

Łazienki Królewskie to wspaniały zespół pałacowo-ogrodowy w centrum miasta, zbudowany w XVII wieku jako letnia rezydencja ostatniego króla Polski. Jest także domem dla prawdopodobnie najbardziej kultowej budowli miasta, pomnika Chopina Wacława Szymanowskiego z 1926 roku. Pokazuje go siedzącego pod wierzbą, z głową orła w jednym rogu. Rzeźba była jedną z pierwszych budowli rozebranych przez nazistów. Co roku u stóp tego pomnika odbywają się koncerty. Kiedy odwiedzam, jest wypełniony turystami. Łatwo wyobrazić sobie pianistów wypełniających park słodkimi melodiami na oczach zniewolonej publiczności, podczas gdy Chopin życzliwie przygląda się z góry.

Muzeum Chopina. (Źródło: Joanna Lobo)

Na Szlaku Chopina

Dawna plebania (obecnie Uniwersytet Warszawski): Rodzina Chopinów przeniosła się tam w 1817 roku. Dziś mieści się tu Wydział Orientalistyczny i Instytut Historii Sztuki. Na piętrze znajduje się płaskorzeźba przedstawiająca kompozytora.

Pałac Jabłonowskich (wtedy ratusz): Śpiewaczka Angelica Catalani (zwana Syreną Europy) usłyszała grę młodego Chopina i była tak zachwycona jego występem, że podarowała mu złoty zegarek kieszonkowy z napisem: „3 stycznia 1820 — dziesięcioletniemu Fryderykowi”.

Błękitny Pałac: W czasach Chopina kwitło życie artystyczne w arystokratycznych salonach. W Błękitnym Pałacu mieścił się najwybitniejszy z nich wszystkich i Chopin często w nim występował.

Belweder: Belweder, rezydencja wielkiego księcia Konstantyna, był kolejnym miejscem, w którym podziwiano występy Chopina.

Kazimierzowski Park (Botanika): Zlokalizowany w pobliżu Pałacu Kazimierzowskiego był wykorzystywany przez uczniów Liceum Warszawskiego do celów ogrodniczych. Później został przekształcony w park rekreacyjny.