Głos Banaras

Girija Devi pozostawia pustkę w świecie muzyki klasycznej w Indiach. Wybitni artyści pamiętają zmarłego we wtorek nestora Banaras gharana

Girija Devi z Indirą Gandhi i Waheedą Rehman; z Shobha Gurtu;

Królowa Thumri — termin stał się synonimem Giriji Devi i jest piękną odą do tego, kim była ta wspaniała artystka i jaki był jej wkład w muzykę. Nestor z Banaras gharana miał temperament potrzebny do zaprezentowania tego pięknego gatunku. Były nakhra, adayegi, shringaar, pukaar, ta ekspresja, która mogła sprawić, że tak wielu zakochało się w muzyce, która z tego wynikła. Potem pojawiło się pojęcie słów i właściwy sposób ich przedstawienia.

Po prostu dopracowała każdy aspekt tego, prezentując gatunek, który kwitł na dworach królów i domach przyjemności. Bhaav nikalna chahiye, tabhi thumri banti hai. Dlaczego nie widzimy zbyt wielu młodych śpiewaków próbujących thumri? Wiele osób ma odpowiednie serce, riyaaz i headspace, by śpiewać thumri, ale to prezentacja jest odpowiedzialna za sukces sesji thumri. Dlatego nie ma zbyt wielu, którzy oddawali gatunkowi sprawiedliwość tak, jak zrobił to Girija ji. Shobha Gurtu był kimś, kto dostarczył kilka bezbłędnych kawałków, ale sposób, w jaki Girija ji utrzymywał tradycję przy życiu, jest wyczynem samym w sobie.

Co ciekawe, Girija ji była nie tylko nestorką thumri, ale też potrafiła zaprezentować bardziej „klasyczny” khayal z wielką finezją, a to było coś tak interesującego i intrygującego. Taany i alaaps wznosiły się wysoko z dużą łatwością i wisiały wokół nas. Wielu naszych artystów do dziś prezentuje thumri, w tym ja. Ale melodyjny głos Giriji ji, te kajri, tappy, ich ostrość, nie zostaną zapomniane na nadchodzące czasy.

Moja współpraca z Girija ji sięga koncertu w Banaras w 1965 roku, gdzie występowałem. Była obecna na moim koncercie i śpiewała później. Ponieważ tam była, celowo zaprezentowałem thumri. To było w Raag Tilang i naprawdę jej się podobało. Podeszła do mnie później i powiedziała: „Bada achha gaati ho”. Wciąż pamiętam tę rozmowę.

W późniejszych latach spotykaliśmy się kilka razy, ale za każdym razem ciepło i szczerość były tak ujmujące. Appa ji, jak czule nazywali ją uczniowie i publiczność, była jedną z najlepszych artystek w kraju. Tacy jak ona są rzadkością. Mam nadzieję, że thumri przeżyje tak, jak zamierzała.