Jego bohater był ekstrawagancki i wytworny, oderwał się od przeszłości

W swojej niedawno wydanej książce Music, Masti, Modernity — The Cinema of Nasir Husain Akshay Manwani zwraca uwagę na reżysera Nasira Husaina, mistrza pieniących się popularnych musicali.

Akshay Manwani

Co przyciągnęło Cię do kina Nasira Husaina?

Jako dziecko kilkakrotnie oglądałem Yaadon Ki Baaraat Husaina (1973) i Hum Kisise Kum Naheen (1977). Potem był Jo Jeeta Wohi Sikandar (1992), do którego napisał dialogi. Byłem zachwycony tym filmowcem, który osiągnął tak wiele, ale niewiele napisano o jego dziedzictwie. Chciałem to poprawić. Świadomie trzymałem się z daleka od pisania biografii Husaina. Chciałem uczcić Husaina jako filmowca, jako mistrza techniki. Chciałem skontekstualizować jego miejsce wśród wielu wielkich twórców kina hindi, badając dominujące wątki i tropy w jego kinie. Każde inne podejście osłabiłoby znaczenie Husaina jako autora.

Co czyni go nowoczesnym filmowcem?

Świat filmowy Husaina ma bardzo nowoczesny, kosmopolityczny charakter. W jego filmach celebrowano pewną kulturę anglojęzyczną. Mobilność, wakacje, podróże nadawały jego filmom takim jak Jab Pyar Kisise Hota Hai (1961) i Phir Wohi Dil Laya Hoon (1961) piknikowy charakter. W przeciwieństwie do wielu filmowców swoich czasów nie miał problemu z wpływami kultury zachodniej. Młodzież z jego filmów chodziła do klubów, hoteli i dobrze się bawiła. Bohaterowie brali udział w festiwalach młodzieżowych, konkursach piękności i konkursach tanecznych. Jego bohater był ekstrawagancki, wytworny, wyrafinowany i uwolniony od ciężaru świata, co było zdecydowanym oderwaniem od wcześniejszego hinduskiego bohatera filmowego. Na przykład Shammi Kapoor w Tumsa Nehin Dekha (1957) i Rishi Kapoor w Hum Kisise Kum Naheen (1977).

Jak myślisz, w jaki sposób Husainowi udało się wielokrotnie powtarzać tę samą formułę?

Husain był mistrzem w aktualizowaniu się zgodnie z nowymi trendami. Formuła obejmowała bohatera-muzyka, główną parę wyruszającą w podróż, a także popularny element zagubiony i znaleziony – wszystko to rozgrywało się głównie w scenerii górskiej stacji. Jeśli więc bohater muzyczny, którego po raz pierwszy zaprezentował w roli głównej Shammi Kapoor Dil Deke Dekho (1959), jest bardzo wzorowany na Elvisie Presleyu, to jego muzyczni bohaterowie w późniejszych filmach, takich jak Yaadon Ki Baaraat i Hum Kisise Kum Naheen, są pod wpływem Woodstock pokolenie, nadejście disco i filmów takich jak Gorączka sobotniej nocy.

Muzyka w jego filmach była niezmiennie dobra. Wiele wrażliwości muzycznej Husaina było instynktowne. Zarówno Mansoor Khan (jego syn), jak i Aamir Khan (jego siostrzeniec) wielokrotnie powtarzali mi, że ma talent do wybierania właściwej melodii. Nawet w wyborze kompozytorów muzycznych — czy to OP Nayyar dla Tumsa Nehin Dekha i Phir Wohi Dil Laya Hoon, czy RD Burman w późniejszych latach dla Yaadon Ki Baaraat, Caravan (1971), Baharon Ke Sapne (1967), Zamane Ko Dikhana Hai (1981) — nawiązał współpracę z najlepszymi, a potem udało mu się wydobyć z tych kompozytorów to, co najlepsze.

Wiele filmów Husaina ma momenty, w których odtwarzana jest zachodnia piosenka. To pokazało jego miłość do zachodniej muzyki. Zaadaptował tę miłość do kina hindi, wprowadzając postać muzyka w stylu zachodnim w Dil Deke Dekho. Przed tym filmem postaciami muzyków w kinie hindi byli poeci urdu, śpiewacy ghazal, postacie historyczne, takie jak Tansen i Baiju Bawra, a zatem zakorzenione w pewnej indyjskiej tradycji.

Jaki jest wyczuwalny wpływ marki kina Husaina na innych filmowców?

W przypadku Husaina miałeś filmowca, w którego narracji zaloty między bohaterem a bohaterką odegrały bardzo silną rolę. Odbyło się święto pieśni, a same piosenki były bardzo mocno wplecione w narrację. Wielu współczesnych twórców filmów komercyjnych, takich jak Karan Johar, Ayan Mukerji czy Imtiaz Ali, wykorzystuje wiele z tych aspektów tworzenia filmów Husaina. Nawet Dilwale Dulhania Le Jayenge (1995), w którym Raj i Simran zakochują się podczas podróży po Europie, jest powtórzeniem tego, co wydarzyło się w filmach Nasira Husaina.

Jakie pięć jego filmów poleciłbyś?

Dil Deke Dekho, jego drugie przedsięwzięcie reżyserskie, które wyznacza ramy dla tego, co Husain robi w swoich późniejszych filmach. Teesri Manzil, do którego napisał scenariusz i wyreżyserował Vijay Anand, który łączy w sobie wrażliwość dwóch bardzo dobrych filmowców. Baharon Ke Sapne, film, w którym Husain przełamał schematy i jasno określił swoją politykę. Yaadon Ki Baaraat, który jest jego najlepszym filmem właśnie ze względu na sposób, w jaki integruje świat Salim-Javed ze swoim własnym. Jo Jeeta Wohi Sikandar, który wyreżyserował jego syn Mansoor Khan, ale dla którego Husain napisał tak ostre, zabawne i młodzieńcze dialogi w wieku 66 lat.